وداع با آقای شهید ایران

گروه طبیعت: جزیره فارور، نگین خلیج فارس است. تپه ای آتشفشانی که از دل آب های تیره، بیرون زده است و مثل جزیره های افسانه ای، کوه و دره دارد و دشت و درخت.

 جزیره آهوها و لاک پشت ها
زمان مطالعه: ۱ دقیقه

فارور یک همراه کوچک هم دارد که 9 کیلومتر آن طرفتر قرار دارد. آدم های ساکن فارور سالها است که از سکونتگاه شان دل کنده اند. یا ساحل نشین شده اند و یا راه دریا را پیش گرفته اند و در دیگر جزیره های بزرگتر، مأوا گرفته اند. فارور اما خالی از سکنه نیست. این جزیره بزرگ، حالا زیستگاه امن پرنده ها است و لاک پشت ها. فارور آهو هم دارد و آهوهای فارور، گونه ای ازآهوها هستند که در ایران تنها دراین جزیره زیست می کنند. آهوهای کوهی، شناسه فارور شده اند. فارور جبیر هم دارد که گونه ای دیگر ازآهو است و در بسیاری از نقاط دیگر ایران هم دیده می شود.
آبرفت های فراوان، خاک را به جزیره آورده و باعث شده تا آرام آرام روی توده های سنگ، حیات گیاهی شکل بگیرد.
خاک دراین جزیره فقط درکف دره ها و ضلع جنوبی جزیره که دشت همواری است، وجود دارد. بیشتر نواحی جزیره پوشیده از سنگهای فرسایش یافته و خردشده است و خاکهای کف دره های نیز حاصل جزر و مدها است.
در دشت هموار ضلع جنوبی جزیره، خاک شکل بهتری دارد و در گذشته در آن کشت و کار می شده اما امروز هر چه هست، پوشش گیاهی طبیعی است.
جزیره فارور مانند همه جزیره های دیگر خلیج فارس دارای آب و هوایی گرم و مرطوب است. پوشش گیاهی جزیره را گیاهان علفی ودرختچه ای و درختی تشکیل می دهند که با شرایط اقلیمی و زیستی این منطقه سازگارشده اند. گونه غالب جزیره نوعی درخت به نام «آکاسیا» است که در تمام سطح جزیره پراکنده بوده و تعداد و تراکم آن در کف دره ها بسیار بیشتر ازنواحی دیگر است. آکاسیاهای چتری جزیره منبع اصلی تغذیه جبیرها است.
به گواهی ویکی پدیا، جزیره فاروربزرگ و جزیره فارور کوچک(بنی فارور) در روزگار ساسانیان جزو استان پارس بود. در روزگار پس از اسلام تا دوران معاصر، جزیره فارور، بخشی از ایالت‌های فارس، کرمان و بلوچستان، و هرمزگان بوده‌ است.
بقایای ساختمان های مخروبه و اراضی کشاورزی بایر و چاه های آب هنوز وجود دارد. ساکنان جزیره فارور، پیش از این، آب خود را از چاه‌هایی تأمین می کردند که در سطح جزیره حفر کرده بودند. آثاری از این چاه‌ها هم اکنون در «دره ناخدا» در شرق جزیره دیده می‌شود و آب آن شور و سطح آب در عمق 3 متری است.
بومی های این جزیره به کار غواصی و ماهیگیری سرگرم بوده اند. جایگاه صید مروارید در جزیره محلی بوده به نام «نجوا» و گذران زندگی مردم این جزیره تا پیش از جنگ جهانی دوم تنها از راه صید صدف و مروارید می‌گذشت. در دهه نخست سده 14 خورشیدی شش فروند کشتی بزرگ صید صدف مروارید در جزیره فارور فعالیت داشته است.
اما جزیره فارور یکی از کانون های زیست حیات وحش است و تعداد زیادی از پرندگان از قبیل عقاب ماهی‌گیر، طوطی، چک چک، قمری، چکاوک کاکلی، پرستو، بلبل خرما ، هدهد، دم جنبانک زرد، دم سرخ معمولی، زنبورخور معمولی، یاکریم و همچنین پستاندارانی از قبیل یک نوع خارپشت، و همچنین مارمولک، مار جعفری و حشراتی چون عقرب در آن زندگی می‌کنند.
جزیره فارور تنها زیستگاه آهوی کوهی در ایران است و این آهوی کوهی به پاس یک عمر تلاش صادقانه « بیژن فرهنگ دره شوری» در حفظ حیات جانوری منطقه، به نام او «آهوی دره شوری» نام گذاشته شده است.
فارور با همه تنوع زیست محیطی اش اوایل آغاز به کار دولت دهم، به منطقه آزاد کیش ملحق شد و دور نیست که شهرسازی و جذب بی ضابطه گردشگر، همه زیست بوم این جزیره ارزشمند را با خطر روبرو کند.

 

آهوی کوهی بومی دشت های گرم و کم آب است و در سرتاسر شبه‌جزیره عربستان تا مصر دیده می شود. در ایران اما این آهو فقط در جزیره فارور زیست می کند.
زیستگاه این غزال نواحی کوهستانی و ناهموار، جنگل‌های تُنُک، دشت‌ها، علف‌زارها و دشت‌های بیابانی سنگی است.
آهوی کوهی روزگرد و به‌شدت قلمروطلب است. قلمرو آن‌ها با فاصله زیادی از یکدیگر جدا می‌شود. سرعت دوی این حیوان بسیار بالاست و می‌تواند با سرعت 80 کیلومتر در ساعت چندصد متر بدود. آهوهای کوهی فارور به تغذیه از اقاقیا علاقه نشان می دهند و البته فراوانی درختان اقاقیای این جزیره وابسته به آهوهای کوهی آن است. دستگاه گوارش آهوهای کوهی که در این جزیره زندگی می‌کنند خصوصیتی دارد که قدرت جوانه‌زنی بذرهای اقاقیا را چندین برابر می‌کنند. وقتی آهوها از برگ‌های اقاقیا تغذیه می‌کنند، بذرهایی که از طریق مدفوع آنها خارج می‌شود پس از قرار گرفتن در خاک قدرت رشد بسیار بیشتری پیدا می‌کند و براحتی درخت جدیدی در آن محل رشد می‌کند. به همین دلیل اصولا در تمام مناطقی که این نوع آهو زندگی می‌کند پوشش مناسبی از درختان اقاقیا دیده می‌شود.
در گذشته تصور می‌شد آهوهای این جزیره نوعی جبیر باشند که در سرزمین اصلی ایران هم دیده می‌شوند، اما بررسی‌های علمی محمود کرمی و کالین گریوز در دهه 1360 نشان داد که آنها زیرگونه‌ای از آهوی کوهی هستند که در ایران فقط در این جزیره دیده می‌شود. احتمالا در گذشته‌های دور، ساکنان این جزیره تعدادی آهو را از مسقط به آنجا آورده‌اند که بتدریج تعدادشان زیاد شده است. نام علمی آهوهای این جزیره هم به دلیل تلاش‌های بیژن فرهنگ دره‌شوری در شناسایی آن «غزال کوهی دره‌شوری» انتخاب شده است. اداره محیط‌زیست استان هرمزگان تعداد آهوهای این جزیره را سال 1389 حدود 391 راس اعلام کرده؛ البته در گذشته تعداد آنها به حدود 1000 راس هم می‌رسیده‌است.
این جزیره از مناطق مناسب برای شکار آهو به شمار می‌رود. چون آهوان جزیره هیچ‌گونه دشمن طبیعی ندارند، باید برای جلوگیری از افزایش جمعیتشان که باعث نابودی پوشش گیاهی جزیره خواهد شد تعدادی از آنها شکار شوند. به همین دلیل هر سال تعدادی مجوز شکار توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست صادر می‌شود.‌
با این وجود آهوی کوهی در فهرست سرخ اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست(رده آسیب‌پذیر) قرار دارد و جزیره فارور می تواند یکی از مراکز تکثیر این گونه ارزشمند باشد.


دیدنی های فارور
فارور میزبان یک گونه خاص از پستانداران نیز هست. «خارپشت ایرانی» با نام علمی paraedinusne pomalas بومی جزیره فارور است و شبها به تعداد زیاد در نزدیکی سواحل و سطح جزیره دیده می شود. جثه آنها به اندازه موش خانگی است و با وجود جثه کوچک، دارای خارهایی بر پشت خود می باشند.
فارور خفاش های ویژه ای هم دارد. خفاش های فارور، از خانواده خفاش های میوه خوار هستند. جزیره فارور و کرانه های آن به علت قرارگرفتن در مسیر مهاجرت پرندگان دارای گونه های متنوع پرندگان مهاجر بوده که برخی از آنها این جزیره را به عنوان زیستگاه زمستان گذران یا تابستان گذران خود انتخاب می کنند. از جمله مهمترین این پرندگان می توان برخی از پرندگان شکاری مانندشاهین و بالابان و همچنین هوبره را نام برد.
از مهمترین پرندگان بومی می توان به عقاب ماهیگیر اشاره کرد که در صخره های بلند مشرف به دریا اقدام به لانه سازی و جوجه آوری می نماید.
تعداد این پرندگان در حدود 7 الی 5 جفت بوده و در اواخر زمستان تخم های خود را روی صخره های بلند ساحلی جزیره می گذارند.
لاک پشتهای دریایی نیز از جمله خزندگان جزیره به حساب می آیند که گاه از 6 هزار کیلومتر آن طرف تر به جزیره فارور مهاجرت می کنند. سواحل ماسه‌ای این جزیره از بهترین مناطق تخمگذاری لاک‌پشت های عظیم‌الجثه دریایی است.

 

مرجانهای فارور
جزیره فارور در سی کیلومتری جزیره کیش قرار دارد. بزرگ ترین ابعاد طولی و عرضی جزیره 7 و نیم و 4 و نیم کیلومتر است. فاصله آن تا نزدیک ترین نقطه سواحل ایران در حدود 20 کیلومتر و کل مساحت آن 26 کیلومتر مربع و ارتفاع بلند ترین نقطه آن از سطح دریا 145 متر است.
‏سطح جزیره از تپه ماهورهای کوچک تشکیل شده است. این جزیره شیب های تند و پرتگاه هایی دارد که گاهی ارتفاع آنها از ده متر بیشتر است. دسترسی به این جزیره نیز همانند جزیره هندورابی و از طریق جزیره کیش و به وسیله قایقهای موتوری است. ورود به جزیره البته به مجوز اداره حفاظت محیط زیست هرمزگان نیاز دارد.
دراین میان، مرجانهای فارور، مهمترین جاذبه گردشگری جزیره است که هر ساله غواص های فراوانی را به آب های ساحلی فارور می کشاند. انواع مرجانهای سخت، شاخ گوزنی، مغزی و مرجانهای نرم نظیر شقایقهای دریایی و گرگانیا در آبهای اطراف جزیره وجود دارد.
مرجان های فارور پناهگاهی طبیعی برای انوای گونه های زیبای آبزی هستند. با این همه توده های مرجانی جزیره فارور در سالهای اخیر آسیب های فراوان دیده و نیازمند توجه بیش از پیش مراکز حمایتی و البته طرفداران محیط زیست است.
‏رقص دلفین ها در کنار قایقهای غواصی نیز خاطرات سفر به این جزیره زیبا را دوچندان می نماید.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • مدیر سایت مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظرات پس از تأیید منتشر می‌شود.
captcha